Heraanleg Osystraat, Van de Wervestraat, Van Maerlantstraat, Sint-Jansplein, Violierstraat en Vondelstraat

In maart 2026 gaat de schop de grond in voor de ingrijpende heraanleg van de as tussen de Franklin Rooseveltplaats en Park Spoor Noord. Deze vernieuwing is het sluitstuk van een wandel- en fietstraject tussen zuid & noord. Met deze heraanleg zet district Antwerpen in op meer verkeersveiligheid, ontharding en toekomstgericht groen. 

Verkeersveiligheid 

De mobiliteitsvoorwaarden van stad Antwerpen bepalen dat de maximumsnelheid op de as 50 km/u bedraagt en 30 km/u in de schoolomgevingen. Het fiets- en gemotoriseerd verkeer zal na de heraanleg gescheiden verlopen. Enkelrichtingsfietspaden in beide richtingen zorgen voor een logische en duidelijke fietsverbinding. Alle trottoirs worden vernieuwd, zodat er opnieuw een comfortabele wandelroute ontstaat. Waar nodig worden zebrapaden aangebracht en op de kruispunten met lichten geldt vierkant groen. Zo krijgen voetgangers en fietsers uit alle richtingen tegelijkertijd groen en wordt contact met gemotoriseerd verkeer vermeden. ​ 

Paul Cordy, districtsburgemeester bevoegd voor publieke ruimte: “District Antwerpen werkt al meerdere legislaturen aan de realisatie van een wandel- en fietsverbinding tussen de Kielsevest en Park Spoor Noord. Na de afwerking van de Balansstraat als fietsstraat, is enkel de as Osystraat - Van de Wervestraat nog een ontbrekende schakel. Met het doortrekken van de fietspaden vanuit de Van Ertbornstraat ontstaat een veiligere route.” 

De Lijn engageert zich om de doorgaande buslijnen in noordelijke richting om te leiden naar de tram- en buslijn op de Italiëlei. Zo vermindert de druk van bussen tussen de Franklin Rooseveltplaats en de Ellermanstraat. Dit bevordert de verkeersveiligheid en de luchtkwaliteit. De aanleg van fietspaden resulteert in een afname van het aantal parkeerplaatsen van 81 naar 48. Deze parkeerplaatsen worden in kassei met waterdoorlatende voeg aangelegd. De kasseien worden ter plaatse gerecupereerd van de werfzone. ​ 

Bomen voor de toekomst 

Om de huidige inrichting van rijbaan, parkeerstrook en trottoir om te vormen naar een inrichting met fietspaden langs beide kanten bleek het ontwerptechnisch niet mogelijk om alle bestaande bomen te behouden. De prioritaire keuze voor verkeersveiligheid met fietspaden, resulteert in het rooien van 84 platanen (Platanus hispanica) en 1 Noorse Veldesdoorn (Acer platanoides 'Columnare'). Om het verlies van deze bomen en het bijhorende groenvolume te compenseren worden 102 nieuwe bomen geplant. Het project bevat 3 toekomstbomen die een levensverwachting van meer dan 100 jaar hebben. De keuze voor een variëteit aan boomsoorten vergroot de biodiversiteit en maakt de bomen collectief resistenter tegen ziektes. Volgende boomsoorten zullen in de straten worden geplant: Tulpenboom (Lireodendron tulipifera), Iep (Ulmus 'New Horizon'), Zuilesdoorn (Acer pseudoplatanus 'Erectum'), Gewone Vogelkers (Prunus padus), Els (Alnus x spaethii), Winterlinde (Tilia cordata 'Greenspire'), Smalbladige Es (Fraxinus angustifolia 'Raywood'), Kardinaalsmuts (Euonymus europaeus), Japanse Schijniep (Zelkova serrata 'Village Green'), Haagbeuk (Carpinus betulus 'Frans Fontaine'), Boomhazelaar (Corylus colurna 'VDB Obelisk'), Zomerlinde (Tilia platyphyllos), Noorse esdoorn (Acer platanoides) en Wintereik (Quercus petraea). ​ 

Om de toekomstige hittestress in een stedelijke omgeving tegen te gaan is het aantal bomen belangrijk, maar is de schaduw die de kruinen opleveren nog relevanter. Vlak na de heraanleg zullen de nieuwe aangeplante bomen minder schaduw genereren ten opzichte van de bestaande toestand. Bij het beoogde eindbeeld na 20 à 30 jaar zullen de kruinen van de uitgegroeide bomen echter aanzienlijk meer schaduw generen. Naar verwachting 22% meer dan vandaag. ​ 

Uit opeenvolgende bomentoetsen (2018, 2020 en 2021) blijkt dat veel van de bestaande platanen een beperkte toekomst hebben vanwege het vroegere beheer. Vroeger snoeide men de bomen in een specifieke vorm waardoor de bomen hun typische dikke knotten krijgen op het einde van de dikkere takken. Een procedé dat de Groendienst afbouwt. Het knotten van platanen vermindert het groenvolume en bovendien vergt het veel gespecialiseerd snoeionderhoud. De meerderheid van de bomen in de Van Maerlantstraat en Osystraat kunnen volgens de onderzoeken niet zonder risico op veiligheidsproblemen uitgroeien tot mooie volle bomen. Op dit moment beschikken de bomen over een te beperkte wortelgroeiplaats. Het hypothekeert de groei van de platanen. Omwille van het te beperkte toekomstperspectief en de aanleg van fietspaden, kiest district Antwerpen ervoor om het merendeel van de bestaande bomen te vervangen. Zodat er op termijn meer groenvolume ontstaat met een hogere biodiversiteit. De nieuwe bomen worden voorzien van een ondergronds doorwortelbaar volume, geconstrueerd uit sandwichpanelen, boombunkers en bomengranulaat. Deze technieken gaan zowel bodemverdichting als wortelopdruk tegen. Zo krijgen de wortels van de nieuwe bomen een vergelijkbaar ondergronds volume als hun bovengrondse kruin. Dit vergroot het potentiële groenvolume en de groeikansen. ​ 

Ontharden 

Naast de gespreidere aanplant van bomen over alle straten, kiest district Antwerpen met deze heraanleg ook voor het vergroten van de ontharde oppervlakte. Naast het ontharden van het plein op de hoek Osystraat en Van Maerlantstraat zullen op het Sint-Jansplein en in de Osystraat en Van de Wervestraat grote plantvakken gerealiseerd worden. ​ 

Vincent Gysels, districtsschepen bevoegd voor groenvoorziening: “Meer dan 1070m² verhard terrein krijgt in het nieuwe ontwerp een groene, ontharde invulling. Dat is 5 keer zoveel als vandaag. Dit vergroot de lokale waterinfiltratiecapaciteit en draagt bij aan de aanpak van extreme weersomstandigheden. Met gerichte toevoegingen aan het ontwerpplan creëerden we zowel ondergronds als bovengronds extra ruimte voor de 102 nieuwe bomen. Dit resulteert na de heraanleg in toekomstgericht, biodivers en kwalitatief stedelijk groen. We betrekken het Sint-Jansplein nog extra bij de vergroening en gaan daarmee in op de vraag uit het inspraaktraject voor het plein. Naast de heraanleg van de straat creëren we daarmee ruimte voor 7 extra bomen en 200m² extra plantvak ten opzichte van het eerdere ontwerp."

Inspraak en beslissingstraject 

District Antwerpen doorloopt voor elke heraanleg een inspraaktraject. Ook voor dit grote project werden meerdere inspraakmomenten georganiseerd. Er liep een digitale bevraging in april en mei 2022. De buurtbewoners en ondernemers kregen een uitnodigingsbrief in de brievenbus om deel te nemen. Dit leverde 181 deelnemers op die grondige input gaven over de projectdefinitie en het concept. Het district besliste na dit eerste inspraakmoment om de Violierstraat aan het project toe te voegen, op vraag van de bewoners. Het voorontwerp werd voorgesteld op 8 panelen op het Sint-Jansplein en tijdens een fysiek inspraakmoment in december 2022. In de AP Hogeschool waren de bewoners welkom om vragen te stellen en hun ideeën en bezwaren te bespreken met het districtscollege en het ontwerpteam. 54 deelnemers kwamen langs. Alle informatie en verslagen werden tijdens het hele traject toegevoegd aan de website www.antwerpen.be/osystraat. Hier staan ook de bomentoetsen ter beschikking. ​ 

Het districtscollege keurde op 29 januari 2024 het definitief ontwerp goed. Op 19 mei 2025 keurde de districtsraad het bestek voor de heraanleg eenparig goed. ​ 

In aanloop naar de start van de heraanleg organiseert district Antwerpen op dinsdag 10 februari een infomoment voor de buurtbewoners in De Natie (Van de Wervestraat 18, 2060 Antwerpen). Tijdens dit moment worden de fasering en de impact toegelicht in aanwezigheid van aannemer Besix Infra, Aquafin en district Antwerpen. Alle buurtbewoners ontvangen hiervoor een uitnodiging in de brievenbus. ​ 

Uitvoering 

De werken gaan in maart 2026 van start in de Osystraat. Vervolgens schuift de werf gefaseerd op richting het noorden. Met als eindfase de Van de Wervestraat. Naar verwachting eindigt de heraanleg in het voorjaar van 2028. ​
​​
​District Antwerpen en Aquafin investeren samen 9.057.130,21 euro in het project. 

Alle informatie over de heraanleg is terug te vinden op www.antwerpen.be/osystraat. ​ ​